Wat is veiligheid nu echt? Dit is een vraag die eigenlijk niemand
zich stelt. We weten toch allemaal wat we daar mee bedoelen, of niet soms? Toch
is het een interessante vraag. Hoewel er weinig misverstand kan zijn over wat veiligheid
voor iemand kan betekenen, hebben we er toch allemaal een individueel idee
over. Zo wordt veiligheid vaak verbonden aan onze fysieke integriteit. Een situatie
wordt als veilig aanzien wanneer we niet gewond geraken of niet ziek worden.
Oorden waar er geen oorlog of erge ziektes heersen zijn dan ook veilige
gebieden. Sommigen zien de zaken ook financieel. Veilig beleggen is iets
waarbij je de zekerheid hebt dat je je geld niet kwijtspeelt of een veilige
stad is een stad waar je geen schrik moet hebben voor gauwdieven en andere
toestanden die je financiële en materiële positie kunnen ondergraven. Anderen
zien het dan weer emotioneel en is veiligheid een gevoel van geborgenheid waar
geen kwade en kwalijke zaken kunnen gebeuren. Veiligheid kan dan ook beschouwd
worden als een graad van onzekerheid over het al dan niet behoud van je fysieke,
emotionele, financiële of materiële middelen alsook de kans om deze te vrijwaren.
Anders gezegd staat veiligheid voor de graad van bescherming van je
doelstellingen
en meer bepaald bescherming tegen het effect van onzekerheid op
deze doelstellingen, het realiseren ervan inbegrepen.

Het is echter onbegonnen werk om alle doelstellingen in
kaart te brengen en onmogelijk om ze allemaal voor de volle 100% te beschermen.
Die mate van zekerheid en overzicht hebben we nu eenmaal niet, want van heel
wat gerealiseerde doelstellingen zijn we ons niet meer bewust en vergt het
teveel moeite om het allemaal op te volgen. Denk maar aan je ademhaling. Elke
keer dat je lucht inademt is dat weer een gerealiseerde doelstelling van je
lichaam, maar slechts wanneer je er bewust aandacht aan schenkt wordt je het
gewaar. Daarom kunnen we veiligheid
eigenlijk niet meten. Wat we wel kunnen meten is de graad van onveiligheid.
Wanneer een doelstelling of de realisatie ervan schade of verlies oploopt
zullen we dat wel op een of andere manier merken. Als je onvoldoende lucht kunt
inademen zal je dat snel gewaar worden.

Maar wat als je maar
een heel klein beetje minder lucht binnen krijgt dan eigenlijk de bedoeling is,
wat dan? Je bent dan niet meer 100% veilig, maar net zo min 100% onveilig en
wat als dit dan subtiel steeds vermindert, is het dan zoals met de kikker die
in de steeds heter worden pan blijft zitten tot hij dood gaat? Misschien wel.
Als je ongevoelig bent voor de symptomen van een tekort aan zuurstof (hypoxie) en
er geen aandacht aan schenkt, dan duurt het niet lang vooraleer je niet meer in
staat zult zijn om de toestand van hypoxie nog te onderkennen. Het is een les
die elke militaire piloot in zijn training aangeleerd krijgt. Bij ondernemingen
is het net hetzelfde
. Hoe meer je aandacht hebt voor de veiligheid en
onveiligheid van je onderneming, hoe beter je kunt voorkomen dat je afglijdt
naar onzalige toestanden.

Ondernemingen hebben vaak een goed begrip van een aantal
doelstellingen en kunnen er dan ook aandacht aan schenken. In de eerste plaats
kunnen ze het effect van onzekerheid op deze doelstellingen managen, maar
evenzeer kunnen ze de prestaties ervan meten. Zo bekomen ze de prestatie
indicatoren
die aldus een eerste indruk geven van het niveau van veiligheid
voor de onderneming. Wanneer deze onderneming ook bijhoudt welke doelstellingen
aangetast worden, kan ook een mate van onveiligheid gemeten worden. Samen geven
ze een meer genuanceerd beeld van wat de werkelijke veiligheid van de onderneming
is.

Peter Blokland