Een risico nemen of vermijden creëert steeds een nieuw risico dat je loopt

Volgens ISO 31000 is risico het effect van onzekerheid omtrent doelstellingen. Je zou dan ook kunnen zeggen dat “een risico nemen” gelijk staat met een doelstelling nastreven en dat dit gepaard gaat met een bepaald effect van onzekerheid. Op analoge wijze is een risico vermijden dan ook een bewuste keuze om bepaalde doelstellingen niet na te streven en ook hier is er een effect van onzekerheid in het spel.

Dit effect kan zowel positief als negatief zijn. Je tracht een positief effect te bekomen (nemen) of een negatief effect te vermijden. Zowel risico nemen, als risico vermijden, zijn bewuste keuzes omtrent doelstellingen. Het zijn telkens beslissingen die je al dan niet bewust neemt. Ook als je niet beslist, is dat een beslissing en heeft dit zijn gevolgen.

Het kan dan ook niet anders dat er een specifiek effect van onzekerheid mee gemoeid is. Een resultaat zal verschillend zijn, of misschien ook niet, naargelang de beslissingen die je omtrent een bepaald doel treft. Je kunt hierbij zowel het effect op je doelstellingen, alsook de onzekerheid zelf aanpakken door middel van adequaat risicomanagement.

Zo kun je bijvoorbeeld er voor zorgen dat je alles in het werk stelt om je doelstellingen zo helder mogelijk te krijgen en heel nauwkeurig te bepalen. Daarnaast kun je ook nog voorschrijven wat je allemaal precies moet doen om het behalen ervan onder controle te krijgen en te verzekeren. Zo kun je heel wat beslissingen over het behalen van je doelstellingen een ondersteunend kader geven, waardoor je sneller en effectiever kunt werken.

Wat je ook doet, het nemen of vermijden van risico, heeft ook een bijkomend effect. Namelijk je loopt ook risico. Het vermijden en nemen van risico zijn rechtstreeks het gevolg van de beslissingen die je neemt en kun je bestempelen als actieve en bewuste vormen van risico. Het is echter zo dat hierdoor op zijn beurt weer nieuwe risico’s ontstaan. Het zijn de risico’s die ontstaan als neveneffect van de risico’s die je neemt of vermijdt. Je hebt er niet zelf voor gekozen, maar toch zijn ze verbonden met de gevolgen van je keuzes. Dit zijn de risico’s die je loopt en kun je bestempelen als de passieve vorm van risico.

Specifiek voor TR³M is de aandacht die het heeft voor zowel het bewust gekozen als het ongewild effect van de onzekerheid op je doelstellingen. Door een helder onderscheid tussen risico nemen of vermijden enerzijds en risico lopen anderzijds stelt dit je in staat om deze beide componenten van risico als één geheel te managen, waardoor je tot betere beslissingen en resultaten komt. Je kunt immers meer risico nemen (meer en betere doelstellingen nastreven) en minder risico lopen.

Traditioneel is risico nemen in de handen van de managers en leidinggevenden in organisaties. Zij beslissen over het behalen van doelstellingen en trachten dit te maximaliseren. Even traditioneel is risico lopen in handen van specialisten in risicomanagement of veiligheid, gezondheid en milieu en dergelijke. Zij beslissen meestal niets en leveren doorgaans slechts een adviserende rol. Deze opsplitsing

leidt vaak tot suboptimalisatie en soms ronduit gevaarlijke situaties.

Wanneer er geen respectvol evenwicht en afstemming is tussen risico nemen en risico lopen, kan dit ernstige schade veroorzaken voor je bedrijf of organisatie. De negatieve effecten van dit onevenwicht zijn niet altijd direct zichtbaar en zo kan een teveel of te weinig risico nemen, of een gebrekkige aandacht voor de risico’s die je loopt, je resultaat (doelstelling) volkomen ondermijnen en zelfs laten overgaan in een zwaar verlies.

Alle management is eigenlijk risicomanagement en de verschillende methodes die je kunt toepassen, zijn dan ook geschikt om zowel je risico nemen als je risico lopen aan te pakken. Bij het respectvol aanpakken van een risico kan immers ook een ongewild positief effect ontstaan. Het is dan belangrijk om dit op te merken, zodat je dit effect kunt maximaliseren. Het komt er dus op aan om je bewust te

zijn van zowel de bedoelde als de onbedoelde gevolgen van je acties, nog voor je deze acties onderneemt.

Hoe bewust ben jij je van al de gevolgen van je beslissingen?

Peter Blokland

BYAZ bvba