Wie heeft mijn kaas gepikt?

In de zevende dag, het
zondagochtendprogramma op TV1, bracht Guillaume Vanderstichelen (geheel terecht)
het boekje van Dr. Spencer Johnson “Who Moved My Cheese?” onder de aandacht van
het publiek. In dit boekje beschrijft Dr. Johnson hoe mensen op verschillende
manieren omgaan met verandering in onze samenleving. Hij doet dit met een
metafoor en het gedrag van een paar dwergen en een paar muizen in een labyrint,
waar op bepaalde plaatsen al dan niet kaas voorradig is.

Vandaag leven we in een tijdperk
waarin verandering niet meer weg te denken is. Elke dag worden we ermee
geconfronteerd. De kaas op ons brood is geen zekerheid meer en elke dag moeten
we aan de slag om ons van deze kaas te verzekeren. Het boekje geeft heel wat
inzichten op dat vlak.

De tijd dat iemand een hele
loopbaan eenzelfde taak kon of moest uitvoeren, ligt achter ons. Niets is meer
zeker in deze geglobaliseerde samenleving. Beslissingen aan het andere einde
van de wereld hebben een globaal effect. Alles is met elkaar verbonden en elke
actie vraagt om een reactie.

Voor organisaties die op hun oude
elan doorgaan is dit heel moeilijk om te dragen. Zij vragen zich af wie hun
kaas gepikt heeft en wanneer de kaas terug zal aangeleverd worden. Ze bevinden
zich in een permanente crisis en hopen op beterschap die niet komt.

Deze organisaties schuwen verandering
en doen liefst wat ze altijd gedaan hebben. Ze vragen zich niet af hoe ze met
deze veranderende omstandigheden kunnen omgaan om er hun voordeel mee te
behalen. Ze blijven doorgaan met de methodes uit het verleden, denken nog
steeds vanuit de denkkaders die hen ook voorheen kenmerkten en die hen soms ook
tot succes gebracht hebben.

Grootbanken blijven bonussen geven
aan hun managers, zelfs als de resultaten helemaal niet optimaal zijn. Bedrijven
blijven snoeien op personeelskosten, om zo de winst te maximaliseren. Arbeidsorganisaties
blijven ijveren voor meer loon voor minder werken. De politiek tracht nog
steeds zowel de kool als de geit te sparen en tracht met meer van hetzelfde een
ander resultaat te bekomen. Het werkt echter niet!

Andere organisaties beseffen wel
dat verandering vandaag een permanent gegeven is geworden. Ze weten dat er
voortdurend mee en aan gewerkt dient te worden. Deze organisaties besteden dan
ook heel veel aandacht aan voortdurende opleiding, ze zijn steeds alert voor nieuwe
mogelijkheden, werken aan innovatie en respecteren daarbij ook al hun stakeholders.

De eerste groep laat zich maar al
te vaak leiden door de situatie op een korte termijn. Ze volgen de kwartaalresultaten
of worden opgeschrikt door plotse gebeurtenissen. Hierdoor laveren ze met een
zigzagkoers door het leven. Er wordt heel wat afstand afgelegd, maar het brengt
ze niet zo snel vooruit.

Zolang er kaas is, is alles in
orde, maar van zodra de kaas op is, weten ze niet meer wat te doen en is het
crisis. Fabrieken worden gesloten, waardevolle medewerkers worden afgedankt, de
samenleving wordt opgezadeld met de gevolgen van een mislukt beleid. Het is het
recept van veel organisaties aan het begin van deze eenentwintigste eeuw.

Toch zijn er vandaag ook
organisaties die wel beseffen dat de kaas niet oneindig voorradig is. Zij zijn in
het labyrint steeds op zoek en gaan systematisch na waar ze nieuwe kaas kunnen
vinden. Zij bereiden de toekomst voor en varen een vaste koers, waar
voortdurend bijgestuurd wordt.

Ook hier valt wel eens een ontslag
en moet er al eens op de kosten bespaard worden, doch veel minder. Deze
organisaties bereiden immers de toekomst voor, met een visie op langere
termijn. Vanuit deze visie worden dan correcties aangebracht, minder drastisch,
tijdig en effectief. Het is zoals de muizen uit het boekje van Dr. Spencer, die
voortdurend op zoek zijn in het labyrint en steeds opnieuw op verse kaas
stuiten. Wie zoekt die vindt!

Ben jij ook voortdurend op zoek naar nieuwe kaas?

Peter Blokland

BYAZ
bvba