Hoe hoger
het risico, hoe hoger het profijt?

Afgelopen week liep er weer een
interessante discussie op het forum van G31000 (de ISO 31000 Risk Management Standard groep
op Linkedin). De aanleiding hiervoor was een “Poll” over volgende stelling:
“Hoe hoger het risico, hoe hoger het profijt!”. De antwoorden die aangeboden
werden waren: “YES” – “MAYBE” – “NOT AT ALL”.

Wat is nu het juiste antwoord op
deze stelling? Is het JA? Is het MISSCHIEN? Of is het enige juiste antwoord ZEKER
NIET!

Met meer dan 50 antwoorden op deze
vraag, krijg je een idee van wat de risk professionals in deze groep geloven.
Zo kun je zien dat 10% er van overtuigd is dat “JA” het goede antwoord is. Verder
houdt 50% het bij “MISSCHIEN” en 40% was van mening “ZEKER NIET!”. Zelf had ik ook
op de laatste mogelijkheid mijn stem uitgebracht. Het is echter wel een
antwoord dat wat verduidelijking vereist.

Om deze vraag goed te kunnen
beantwoorden is het nodig om het concept risico helemaal te begrijpen. Vooral
de relatie tussen risico en profijt is hier het onderwerp en afhankelijk van
hoe je naar risico kijkt, zijn alle drie de antwoorden juist.

Het betreurenswaardige aan deze
zaak is, dat er nog steeds een aantal risk professionals zijn (zo’n 10%), die
denken dat risico en profijt lineair met elkaar verbonden zijn. Ze tonen
daarmee aan dat ze van risico eigenlijk nog niet zoveel hebben begrepen, of er
slechts een beperkt deel van willen beschouwen.

Wanneer je maar een deel van het
domein risico beschouwt, kun je de stelling verdedigen. Maar helaas weet je
niet altijd waar de grenzen liggen van dit domein en dan is dergelijke stelling
gevaarlijk. Je zou wel eens de foute conclusie kunnen trekken!

Hoe zit dat dan met de relatie
tussen risico en profijt?

De figuur hiernaast kan je
misschien helpen om hier helder in te zien. Hierbij moet je “risico nemen”
eigenlijk zien als het profijt dat je kunt behalen. Anderzijds is “risico
lopen” de rekening die je gepresenteerd kunt krijgen. Samen bepalen ze de
uitkomst van het risico.

Je zou kunnen zeggen dat het
verschil tussen deze twee curven je eindresultaat weergeeft (de groene pijl).

Met deze grafiek voor ogen kun je
nu heel gemakkelijk de vraag beantwoorden. Het antwoord is “JA” zolang het
risico beperkt blijft. Van zodra de raaklijn aan de curve “risico lopen”
steiler wordt dan de rechte “risico nemen”, is het antwoord niet meer juist.
“JA” is daarom maar over een beperkt bereik van risico geldig. Eenmaal je dit
punt voorbij bent verlies je meer dan je wint en dit verlies kan catastrofale
afmetingen aannemen.

Bekijk het zoals een klimmer die
een hoge klimmuur beklimt (zonder beveiliging). Het risico dat hij neemt is de
hoogte die hij wil bereiken. Het risico dat hij loopt zijn de gevolgen als hij
valt. In het begin valt dit mee met een metertje meer is niets mis. Als hij
valt kan hij gerust de schok opvangen en is er niets aan de hand.

Zodra hij echter een bepaalde hoogte
bereikt, zal hij zich kwetsen als hij valt en als hij hoog genoeg klimt kan het
gebeuren, of wordt het zelfs zeker, dat hij zal omkomen bij de val. Zo zie je
dat de drie antwoorden mogelijk zijn, maar je eindigt altijd in het domein van
hoger verlies dan winst en daarom kies ik voor “HELEMAAL NIET!”. Het zet aan tot
waakzaamheid.

Hoe waak jij over jouw risico?

Zodra hij echter een bepaalde hoogte
bereikt, zal hij zich kwetsen als hij valt en als hij hoog genoeg klimt kan het
gebeuren, of wordt het zelfs zeker, dat hij zal omkomen bij de val. Zo zie je
dat de drie antwoorden mogelijk zijn, maar je eindigt altijd in het domein van
hoger verlies dan winst en daarom kies ik voor “HELEMAAL NIET!”. Het zet aan tot
waakzaamheid.

Hoe waak jij over jouw risico?

Peter
Blokland

CEO
BYAZ bvba