Het belang
van systeemdenken

De bankencrisis uit 2008 is
overgegaan in een staats- en eurocrisis. Het zijn dan ook geen fijne
vooruitzichten die we hebben op de toekomst. Bijgevolg is het niet
verwonderlijk dat bedrijven en organisaties eens te meer op zoek gaan naar meer
efficiëntie en effectiviteit. Liefst met een zo snel mogelijke “Return on Investment”
(RoI).

De logische keuzes zijn gekend.
Herstructureren, wegsaneren, nieuwe processen en procedures bedenken, het zal
allemaal weer de revue passeren en zeker niet altijd onterecht! Toch laten heel
wat bedrijven en organisaties een gigantisch potentieel onaangeroerd, of erger
nog, tasten ze dit potentieel verder aan door de korte termijn maatregelen.

In systeemdenken spreekt men dan
van “fixes that fail” en “shifting the burden”. Dit zijn schikkingen die wel
een onmiddellijk en ogenschijnlijk positief effect hebben, maar die je situatie
op langere termijn alleen maar verslechteren. Zo kunnen deze oplossingen
veranderingen teweegbrengen die uiteindelijk een negatief effect hebben op het
vertrouwen van je personeel. Hetgeen na verloop van tijd heel je systeem
onderuit kan halen.

Reorganisaties en optimalisaties
kosten energie en geld. Als je dit verstandig plant en uitvoert, levert het ook
goed geld op. Maar hoe weet je nu wat de goede oplossingen zijn? Een logische
en voor de hand liggende aanpak is niet
altijd de juiste oplossing. Een systemische benadering, met aandacht voor alle onderdelen
van heel je bedrijf of organisatie is daarentegen wel een uitweg.

Dit vergt echter een goed begrip
van zoveel mogelijk factoren en hun interacties binnen je systeem. Vaak zijn
dit onderliggende oorzaken die niet onmiddellijk zichtbaar zijn en die niet
meegenomen worden in het vraagstuk van de beoogde optimalisatie. Hoe kun je dit
vermijden? Hoe zorg je ervoor dat je wel de goede oplossing vindt? Dat is het
domein van het systeemdenken. Het begint met het zoeken naar de onderliggende
factoren en de effecten die je ermee kunt bereiken.

Dit is geen eenvoudige zaak.
Daarom is het zo belangrijk om je verborgen potentieel maximaal te benutten. En
dat potentieel zijn de mensen in je organisatie. Alle mensen! Elk individu
heeft zijn eigen en unieke kijk op de werkelijkheid en heeft bijgevolg een
stukje van de puzzel in handen. Het komt er op aan om een zo kompleet mogelijke
puzzel voor je bedrijf of organisatie op te stellen. Dus heb je zoveel mogelijk
stukjes van de puzzel nodig om het geheel vorm te geven en ineen te steken.

Hoe krijg je echter al die
puzzelstukjes in handen? Hoe kun je jouw perceptie zodanig verruimen dat je het
geheel echt ziet? Excellente bedrijven weten hoe dit moet. Zij hebben het
juiste leiderschap aangetrokken en/of ontwikkeld in hun bedrijf. Van de top tot
op de werkvloer en weer omhoog. De inzet van de juiste leiderschapsvaardigheden
laten je toe, om het vertrouwen bij je medewerkers te stimuleren. Dit
vertrouwen maakt dat je adequate en juiste informatie kan verzamelen, waarmee
je meer stukjes van de puzzel in handen krijgt.

Wanneer iedereen overtuigd is van
het belang van actie en kan meehelpen om de puzzel zo volledig mogelijk op te stellen,
zal dit gezien worden als een teken van respect en waardering. Je kunt dan zien dat iedereen, op een of andere manier, effectief
zal meewerken aan de best mogelijke oplossingen. Je krijgt een verbondenheid en
inzet die het grootste potentieel van je organisatie echt doet ontluiken. Wanneer
iedereen het belang begrijpt van verandering en er actief in kan participeren,
krijg je echte oplossingen die, zowel op kortere als langere termijn, een echt
voordeel opleveren.

Peter Blokland

CEO BYAZ bvba